Tbilisidə narkotik siyasətinin liberallaşdırılması üçün parlament binasının qarşısında aksiya. Yanvar, 2018 Şəkil: Beka Buxnikaşvili
Tbilisidə narkotik siyasətinin liberallaşdırılması üçün parlament binasının qarşısında aksiya. Yanvar, 2018 Şəkil: Beka Buxnikaşvili

Həftəyə beş ölüm: Gürcüstanda qatil-narkotik ortaya çıxıb

Son yeddi gün ərzində ən azı beş nəfər ölüb, 10-dan artıq insan isə ağır intoksikasiya xəsarəti alıb. Qəzaların səbəbi hələ də mənşəyi bilinməyən narkotik olub. Artıq bir həftədir insanlar zəhərlənir, amma laboratoriya testləri gəncləri tam nəyin öldürdüyünü hələ də müəyyənləşdirə bilməyib.

Mayın 8-də Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyi internetdə narkotiklərin satışına dair aşkar olunmuş cinayət sxeminə istinad edən bəyanat yayıb. İki nəfər saxlanılıb.

“JAMnews” bugünə əldə olan məlumatları və narkotik siyasətinin liberallaşmasının tərəfdarları və müxalifləri tərəfindən gətirilən arqumentləri dərc edir.

Bütün ölümlər bir-birinə bənzəyir - gənclər klubda narkotik qəbul edir, evə qayıdır və səhər oyanmırlar.

• 26 apreldə 22 yaşlı Guduşauri adlı gənc gecə klubundan xəstəxanaya aparıldı, ancaq xilas ola bilmədi;

• 28 apreldə bir gənc qız klubdan evə dönüb yatdı və səhər ölü tapıldı;

• Mayın 5-də, səhərə yaxın üç gənc gecə klubundan evə getdi. Ailə üzvləri onları oyada bilmədilər. Ölənlərin dostları gecə klublarında narkotik maddə əvəzinə onlara zəhərli maddə verildiyini düşünürlər.

Daha çox insan bilinməyən bir dərmanın səbəb olduğu sərt zəhərlənmə əlamətləri ilə xəstəxanalara aparılıb. Həkimlərin xilas etdikləri hər kəs xəstəxanaya girərkən dərin bir komada idi. Bəziləri hələ də qalır və onların vəziyyəti ağır olaraq qiymətləndirilir.

Aladaşvili adına klinikanın klinik şöbəsinin rəhbəri Levan Ratiani "Rustavi-2" televiziyasına təsdiqləyib ki, bir neçə xəstə narkotik intoksikasiyadan müalicə olunur, lakin həkimlərin sözlərinə görə, hansı maddənin bu nöqtəyə gətirdiyini konkretləşdirə bilmirlər.

"Dərin ürəkkeçmə ilə ümumi bənzər sindromu olan 8 xəstə var və çox nəfəs darlığı müşahidə olunur. Hamısına süni tənəffüs aparatı qoşulub. Bəziləri artıq evə buraxılıb. Digərləri cihazla bağlı qalır, vəziyyətləri hələ də ağırdır", - Levan Ratiani bildirib.

Daxili İşlər Nazirliyi narkotik vasitələrin internet distribüterlərini həbs edib

Mayın 8-də mətbuat konfransında daxili işlər nazirinin müavini Natiya Mezvrişvili internetlə narkotiklərin satışı üçün cinayət sxemini aşkar etdiklərini bildirib. Əməliyyat kriminal polis şöbəsinin və Baş Prokurorluğun birgə qüvvələri tərəfindən aparılıb. İstintaq iki ay davam edib. Onlayn narkotik distribüterləri Tbilisidə həbs olunub - 1991-ci ildə anadan olan bir qadın və 1994-cü ildə anadan olan bir kişi. Daxili İşlər Nazirliyi iddia edir ki, onlar hüquq-mühafizə orqanlarının açıqlaya bildiyi cinayət sxemində iştirak edirlər.

Bu sxem, narkotik maddə almaq istəyənlərin bir onlayn tətbiq üzərindən təqsirləndirilən şəxslərdən biri ilə əlaqə saxladığını irəli sürüb. İstənilən tip və miqdarda dərman sifariş edildikdən sonra alıcı təqsirləndirilənin hesab nömrəsi və bu hesaba daxil edilmək üçün lazım olan məbləğ göstərilən bildiriş alıb. Hesaba pul gəldikdən sonra, eyni onlayn tətbiqi istifadə edən alıcıya bir fotoşəkil göndərir və bunun köməyi ilə narkotik maddə tapılırmış.

İstintaq Tbilisinin müxtəlif rayonlarında olan yerləri aşkar edib. Onlar adətən ətafda olduqca az sayda insan olan evlərdə və binalarda yerləşdirilib. Həbs olunan qadının avtomobilindən polis satışa hazır vəziyyətdə 43 "paket" aşkarlayıb. Saxlanınlara qarşı narkotik maddələrin qeyri-qanuni olaraq yayılması faktı haqqında Cinayət Məcəlləsinin 260-cı maddəsinin birinci və dördüncü hissələri ilə cinayət işi başlanıb.

İnsanları nə öldürür?

Başlanğıcda, mətbuat bildirmişdi ki, ən az beş nəfərin həyatını "vanna üçün duz" kimi də tanınan güclü stimulant – “Mefedron” alıb. Ancaq narkoloqların bəziləri xəstələrin klinikaya gətirildiyi simptomların “Mefedron” yox, tiryək qrupundan dərmanlara aid olan, daha dəqiq isə fentanil maddəsi olduğunu iddia edirlər.

"Mefedron” yuxuya səbəb olmayan stimulant dərmadır. Ölümlər isə kəskin tənəffüs çatışmazlığı ucbatından idi. Bu, opiatlar üçün tipikdir. “Mefedron” və digər stimulantlar isə yuxusuzluğa səbəb olur", - “On.ge” nəşrinə müsahibəsində "Uranti" tibb mərkəzinin rəhbəri, naroloq Zurab Sixarulidze belə deyib.

Eyni fikirləri dövlətin narkotik siyasətinin liberallaşdırılmasını müdafiə edən "Ağ səs-küy" ictimai təşkilatının nümayəndələri səsləndiriblər.

"Qara bazar həyata təhlükəli olan dərmanlarla doludur…Klinik əlamətlərə görə, insanların ölümünə “Fentalin” istifadəsi səbəb olur. Bu heroindən 50 qat, morfindən 80 qat daha çox daha gücə sahib bir opiatdır" - “Ağ səs-küy” Hərəkatının bəyanatında deyilir.

Təxribat?

Ölənlərin dostları jurnalistlərlə müsahibələrdə yüngül klub narkotik vasitələri (məsələn, MDMA) qəbul etdiklərini iddia edirlər, “Mefedron” və “Fentalin” deyil. Onların fikrincə, qurbanlar aldadılmış və sadəcə bilinməyən bir dərmanı alıblar. "Ağ səs-küy" Hərəkatının üzvləri hətta sabotajdan şübhələnirlər - hökumət narkotik siyasətinin liberallaşdırılması məsələsi üçün neqativ ictimai əhval-ruhiyyə yaratmaq və narkotik siyasətini sərtləşdirmək istəyir.

"Bütün bunların məqsədəuyğun şəkildə baş veridiyinə dair əsaslı şübhələrimiz var… Baş verən hadisələr istehlakçıların tamamilə müdafiəsiz qaldığı bir təxribatı xatırladır", - “Ağ səs-küy” Hərəkatının bəyanatında deyilir.

Təşkilat bütün narkotik istifadəçilərini istənilən maddənin istifadəsindən çəkinməyə çağırır:

"Biz ölümə səbəb olan maddənin təkcə "Mefedron” olmadığından şübhə edirik… Bütün narkotiklərdə bilinməyən maddələr var", - bəyanatda deyilir.

İnternetdə narkotiklər bitkoinlə satılır

"Rustavi-2" telekanalı xüsusi araşdırma aparıb. "Postskriptum" verilişinin jurnalisti rusdilli saytda qeydiyyatdan keçib. Bütün MDB ölkələri buradadır - dilerlər bütün regionlarda çalışırlar. Gürcüstan da var. Və siyahıda yalnız Tbilisi deyil, digər bölgələr də var. Saytda bir neçə reklam dileri nəşr olunub. Onlardan biri 0,5 qramlıq “Mefedron” təklif edir. Hesablamalar anonimlik təmin edən və hüquq-mühafizə orqanlarının işini çətinləşdirən bitkoinlər tərəfindən həyata keçirilir.

Jurnalist Mixeil Sesiaşvili bitkoinləri ödəyib və 15 dəqiqədən sonra sifarişin hazır olduğunu bildirən mesajda GPS koordinatlar gəlib: “Mefedron” Tbilisinin mərkəzindəki Gudiaşvili meydanındadır. “Mefedron” gizlədilən yerin fotoşəkili mesaja əlavə edilib. Dilerlər "təmiz" işləyirlər - fotoların kim tərəfindən çəkildiyi və göndərildiyi müəyyənləşə, bu səbəbdən də nə isə tapıla bilərdi, lakin fotolar silinib.

Jurnalist göstərilmiş yerə gedib. Gudiaşvili meydanı uşaqlar və turistlərlə dolu olub. O, göndərilən fotoşəkillə köhnə bir konteyner tapıb, orada sarı bir kağıza bükülən konfet kimi bir şey varmış. Bütün bunlardan sonra jurnalist hüquq-mühafizə orqanlarını işə cəlb edib. Patrul xidməti təyin olunmuş yerə gəlib. Sarı bükülüdə ağ rəngdə toz aşkarlanıb.

Çıxış yolu nədir?

Dərman siyasətinin liberallaşdırılması ilə bağlı müzakirələr bir neçə ildir davam edir.

Bu mövzu bütün həftə “Facebook”da müzakirə olundu. Hadisəylə bağlı Gürcüstanın televiziya kanallarında tok-şoular baş tutub.

Sərt narkotik siyasətinin tərəfdarları öz mövqelərini liberallaşmanın narkotik istifadəsinin artmasına səbəb olması ilə əsaslandırırlar. Xüsusilə Gürcüstan kimi narkotik istifadəçilərinin göstəricisi ənənəvi olaraq yüksək olan kasıb bir ölkədə. Hətta bəziləri, bu yaxınlarda Tbilisidə artan gecə klublarının sayının azaldılmasını təklif edir. Onların fikrincə, klublarda narkotik satırlar və gənclərin həyatını məhv edirlər.

Digər düşərgədə - narkotik siyasətinin liberallaşdırılmasının tərəfdarları arasında - ümumi bir konsensus yoxdur. Onlar narkotiklərin qanuni yolla satılması tərəfdarıdırlar və insanların buna görə həbs edilməsinə qarşıdırlar, lakin məsuliyyət məsələsinə fərqli yanaşırlar.

Birinci fikir. Liberallaşdırma tərəfdarları, məsələn, "Ağ səs-küy" Hərəkatı hesab edir ki, son günlərdə baş verən faciələrin məsuliyyətini ölkədə sərt narkotik siyasətini aparan hökumət daşıyır. Onlar hesab edirlər ki, narkotik siyasətinin liberallaşdırılması ilə dövlət yaranmış vəziyyətə, xüsusilə də narkotik bazarında satılan malların keyfiyyətinə daha yaxşı nəzarət edə biləcək. Bu, faciələrin sayını azaldacaq.

"Ölkədə fövqəladə vəziyyət var, hakimiyyət heç bir tədbir görmür. Hər bir insanın ölümünün məsuliyyəti, vəziyyətin dəyişdirilməsi üçün nə isə etmək əvəzinə, ölkədəki çətin vəziyyət haqqında bir söz belə danışmayan dövlətin üzərindədir", - Hərəkatın bəyanatında belə deyilir.

İkinci fikir. Liberallaşma tərəfdarlarının digər hissəsi faciələrdə dövlətin təqsirini görmür. Onlar dövlətin ölkədə satılan narkotiklərin keyfiyyətinə nəzarət etmək məcburiyyətində olduğunu düşünmürlər. Onlar həmçinin narkotik siyasətinin liberallaşdırılmasının faciəli hadisələrin sayını azaltmayacağına inanır və bu arqumenti populist adlandırırlar.

Bu fikrin tərəfdarları iddia edirlər - narkotik maddələr qanuniləşdirilməlidir, amma dövlət narkotik istifadəçilərinə qayğı göstərməməlidir, hər kəs üçün özünə necə zərər verə biləcəyi şəxsi məsələdir. Dövlətin yeganə günahı ondadır ki, narkotik istehlakçılarının yalnız özlərinə zərər verdikləri üçün həbsxanaya göndərir. Onların özlərinə zərər verməsi isə, - bunda dövlətin heç bir günahı yoxdur.

Üçüncü fikir. Liberalizmin tərəfdarlarının üçüncü hissəsi də "Ağ səs-küy" Hərəkatının dövlətin Gürcüstandakı narkotik istehsalının keyfiyyətinə nəzarətin təmin edilməsi ilə bağlı mövqeyini paylaşmır. Eyni zamanda, qanuniləşdirilmənin faciələrin sayının azaltmayacağını düşünən ikinci qrupla da razılaşmırlar.

Onların arqumenti - narkotiklərin qanuni istifadədə olduğu ölkələrdə narkomaniya insan öldürür, lakin faciələrin sayı daha azdır. Onlar narkotik siyasətinin liberallaşdırılması ilə dövlətin müdaxiləsi olmadan bazarın özünüidarəyə keçəcəyinə inanırlar. Rəqabət şəraitində dilerlər keyfiyyət haqqında düşünəcəklər və yüngül klub narkotiklərinin satıcılarının sərəncamında ağır sintetik opiatlar olmayacaq.

Cəmiyyətdə gedən müzakirələrə Daxili İşlər Nazirliyi cavab verdi. Nazirin müavini Natia Mezvrişvili narkotiklərin qanunsuzsuz dövriyyəsi ilə mübarizənin gücləndiriləcəyini bildirib:

"Zərərli və zərərsiz narkotiklərin mövcudluğu barədə müzakirələr, “Mefedron” ölümcüldür, digər sintetik narkotiklər və ya heroinsə yox və liberallaşma haqqında sonsuz müzakirələr əslində narkotik təbliğatıdır, narkotik cinayətkarlarına ilham verir və bu sahədə profilaktik tədbirlərin qarşısını alır. Daxili İşlər Nazirliyinin ən vacib prioritetlərindən biri narkotik maddələrə qarşı mübarizədir və bugünlərdəki problemlərin fonunda mübarizə daha sərt olacaq”, - Natiya Mezvrişvili bildirib.